Hướng dẫn 12 tháng 11 2026 · Research Center Progresif

Cách viết abstract (tóm tắt) hiệu quả cho tạp chí khoa học quốc tế

Nếu bạn đang tìm hiểu cách viết abstract (tóm tắt) cho một bài báo khoa học, câu trả lời ngắn gọn là: hãy viết một đoạn văn tự đứng độc lập, thường dài 150–250 từ, nêu rõ vấn đề nghiên cứu, mục tiêu, phương pháp, kết quả chính và ý nghĩa của kết quả. Dùng ngôn ngữ giản dị, sắp xếp các phần theo đúng thứ tự đó và không đưa trích dẫn vào. Hãy viết abstract sau cùng, khi bài báo đã hoàn thành, và kiểm tra giới hạn số từ của tạp chí mục tiêu ngay từ đầu.

Vì sao abstract quan trọng đến vậy

Với đa số độc giả, abstract là phần duy nhất họ đọc trước khi quyết định có đọc toàn văn hay không. Biên tập viên dùng nó để sàng lọc ban đầu, và phản biện hình thành ấn tượng đầu tiên từ chính phần này. Các công cụ tìm kiếm cũng hiển thị abstract trong kết quả. Độc giả ở các quốc gia khác có thể chỉ đọc phần này bằng tiếng Anh, nên abstract phải dễ hiểu khi đứng riêng, không cần đến hình, bảng hay danh mục tài liệu tham khảo.

Từng bước: cách viết abstract cho bài báo khoa học

Đọc kỹ hướng dẫn dành cho tác giả trước. Ghi lại giới hạn số từ, abstract cần có cấu trúc (có tiêu đề các phần) hay chỉ là một đoạn văn, và số từ khóa yêu cầu.
Hoàn thành bài báo rồi mới viết abstract. Abstract tóm tắt những gì bài báo thực sự nói, không phải những gì bạn dự định viết.
Trả lời năm câu hỏi, mỗi câu một đến hai câu văn: Vấn đề này quan trọng ở điểm nào? Mục tiêu của bạn là gì? Bạn đã thực hiện bằng cách nào? Bạn tìm thấy gì? Điều đó có ý nghĩa gì?
Nối các câu trả lời thành một đoạn văn. Giữ nguyên thứ tự của bài báo để abstract phản ánh đúng mạch lập luận.
Bổ sung chi tiết cụ thể. Nêu tên phương pháp, mẫu hoặc nguồn dữ liệu, địa điểm và thời gian, cùng kết quả quan trọng nhất từ phân tích của chính bạn.
Cắt gọt thật kỹ. Loại bỏ phần bối cảnh mà người cùng lĩnh vực đã biết, các cụm từ lặp lại và những từ mơ hồ như “various” hay “some”.
Thử với một người ngoài cuộc. Nhờ đồng nghiệp ở lĩnh vực gần chỉ đọc abstract rồi cho bạn biết nghiên cứu tìm ra điều gì. Nếu họ không nói được, hãy chỉnh sửa lại.

Năm thành phần chính

Bối cảnh và vấn đề (1–2 câu): khoảng trống nghiên cứu hoặc vấn đề cần giải quyết, không phải lịch sử của cả lĩnh vực.
Mục tiêu (1 câu): bắt đầu bằng “This study examines…”, “This article analyses…” hoặc “We test whether…”.
Phương pháp (1–2 câu): thiết kế nghiên cứu, người tham gia hoặc dữ liệu, và kỹ thuật phân tích.
Kết quả (2–3 câu): các phát hiện chính, kèm số liệu hoặc xu hướng quan trọng. Đây là phần quan trọng nhất.
Kết luận và hàm ý (1–2 câu): kết quả có ý nghĩa gì với thực tiễn, chính sách hoặc các nghiên cứu tiếp theo. Không khẳng định quá mức.

Mẫu abstract điền sẵn

Thay các phần trong ngoặc vuông bằng thông tin của bạn:

[Chủ đề] quan trọng vì [vấn đề hoặc khoảng trống nghiên cứu]. Nghiên cứu này nhằm [mục tiêu]. Chúng tôi sử dụng [thiết kế nghiên cứu] với [mẫu hoặc dữ liệu] tại [địa điểm và thời gian], và phân tích dữ liệu bằng [kỹ thuật phân tích]. Kết quả cho thấy [phát hiện chính 1] và [phát hiện chính 2]. Những phát hiện này gợi ý rằng [hàm ý], mặc dù [một hạn chế ngắn gọn]. Nghiên cứu đóng góp cho [lĩnh vực hoặc thực tiễn] thông qua [đóng góp].

Một câu yếu và một câu tốt hơn

Yếu: “Nghiên cứu này thảo luận về động lực làm việc của giáo viên ở một số trường học.”

Tốt hơn: “Nghiên cứu này xem xét mối quan hệ giữa khối lượng công việc, vai trò lãnh đạo nhà trường và động lực làm việc của giáo viên, dựa trên khảo sát [số lượng] giáo viên trung học tại [khu vực] và phân tích hồi quy bội.”

Phiên bản thứ hai cho người đọc biết các biến số, phương pháp và bối cảnh. Hãy đặt mục tiêu viết chi tiết ở mức đó trong toàn bộ abstract.

Những lỗi thường gặp cần tránh

Hứa hẹn thay vì báo cáo. Những cụm như “results will be discussed” không cho người đọc biết điều gì.
Sao chép phần mở đầu. Abstract cần được viết lại, không phải dán từ đoạn đầu tiên của bài.
Thêm thông tin không có trong bài. Mọi nhận định đều phải xuất hiện trong phần nội dung chính.
Dùng chữ viết tắt không giải thích hoặc trích dẫn dạng “(Author, 2020)”.
Quá dài hoặc quá ngắn. Vượt giới hạn trông thiếu cẩn thận, còn abstract chỉ có hai câu thì không cung cấp đủ thông tin.
Khẳng định quá mức. Tránh dùng “proves” hay “solves” khi thiết kế nghiên cứu chỉ cho phép nói “suggests” hoặc “is associated with”.

Mẹo ngôn ngữ cho người viết tiếng Anh không phải bản ngữ

Dùng thì quá khứ cho những gì bạn đã làm và đã tìm thấy (“we surveyed”, “results showed”), và thì hiện tại cho các nhận định chung và kết luận.
Giữ mỗi câu khoảng 20–25 từ, mỗi câu chỉ một ý.
Ưu tiên các động từ phổ biến và chính xác: examine, compare, estimate, identify, show.
Dùng nhất quán một thuật ngữ cho một khái niệm. Đừng đổi qua lại giữa “respondents”, “participants” và “subjects” khi không có lý do.
Đọc to abstract lên. Nhịp câu vấp váp thường báo hiệu một câu chưa rõ nghĩa.

Chọn từ khóa

Chọn 3–6 từ khóa mà nhà nghiên cứu thực sự sẽ gõ khi tìm chủ đề của bạn. Nên có khái niệm chính, phương pháp và bối cảnh nghiên cứu; tránh từ khóa quá rộng (“development”) hoặc lặp lại nguyên văn từ trong tiêu đề. Kiểm tra để chắc rằng mỗi từ khóa đều xuất hiện trong abstract hoặc trong bài báo.

Checklist trước khi nộp bài

Nằm trong giới hạn số từ và đúng định dạng của tạp chí
Có đủ vấn đề, mục tiêu, phương pháp, kết quả và kết luận
Có ít nhất một phát hiện cụ thể
Không có trích dẫn, chữ viết tắt chưa giải thích hay tham chiếu đến hình
Nhất quán với tiêu đề, nội dung chính và phần kết luận
Đã được kiểm tra ngữ pháp và chính tả bởi bạn và ít nhất một người đọc khác
Từ khóa đã được chọn và trình bày theo yêu cầu

Bước tiếp theo: nộp bản thảo

Khi abstract đã sẵn sàng, hãy chọn tạp chí phù hợp với bài báo của bạn và đọc kỹ hướng dẫn dành cho tác giả. Research Center Progresif (RCP) tại Semarang, Indonesia, xuất bản sáu tạp chí quốc tế truy cập mở bằng tiếng Anh, vì vậy bản thảo, kể cả abstract, được nộp bằng tiếng Anh. Bài báo được đọc miễn phí theo giấy phép CC BY-SA 4.0, mọi bản thảo đều trải qua phản biện kín hai chiều (double-blind peer review), và tác giả từ bất kỳ quốc gia nào cũng có thể nộp bài trực tuyến qua trang web của tạp chí. Ví dụ, hãy xem Journal of Education, Linguistics and Psychology hoặc Journal of Business Management and Entrepreneurship, và đọc hướng dẫn nộp bài trước khi tải tệp lên. Nếu bạn đang tìm đối tác nghiên cứu ở nước ngoài, bạn cũng có thể truy cập trang hợp tác đa quốc gia của chúng tôi.

Câu hỏi thường gặp

Abstract của một bài báo khoa học nên dài bao nhiêu?

Đa số tạp chí yêu cầu khoảng 150–250 từ, nhưng giới hạn có thể khác nhau. Hãy luôn tuân theo giới hạn số từ trong hướng dẫn dành cho tác giả của tạp chí bạn định nộp.

Nên viết abstract trước hay sau khi viết xong bài báo?

Nên viết sau khi bài báo đã hoàn thành. Như vậy abstract phản ánh chính xác kết quả và kết luận cuối cùng, và bạn có thể chỉnh lại thêm một lần sau những chỉnh sửa cuối cùng của bản thảo.

Có thể đưa tài liệu tham khảo vào abstract không?

Nói chung là không. Abstract cần tự đứng độc lập, nên hãy tránh trích dẫn, tham chiếu đến hình và chữ viết tắt chưa giải thích, trừ khi hướng dẫn của tạp chí có quy định khác.

Abstract khác phần mở đầu (introduction) ở điểm nào?

Phần mở đầu trình bày chi tiết bối cảnh và lập luận cho người đọc. Abstract là bản tóm tắt ngắn gọn của toàn bộ bài báo, gồm phương pháp, kết quả và kết luận.

← Tất cả tin tức